سمرقند و بخارا

جمعیت پارسی ‏زبانان کشور ازبکستان که پرجمعیت ترین و تاثیرگذارترین کشور آسیای میانه است گروهی فراموش شده‏اند. تقریباً نیمی از جمعیت 28 میلیونی‏ این کشور را این ایرانی تباران تشکیل میدهند. ازبک‏های حاکم ، میانه خوبی با تاجیک‏های هم‏مرز خود در کشور تاجیکستان ندارند و تاجیک‏های داخل ازبکستان را نیز به نوعی مقهور فرهنگ ازبکی کرده‏اند. در نتیجه وقتی به پارسی‏زبانان این سرزمین باستانی و به یاد مانده از دوران امیر اسماعیل سامانی می‏نگری، هم احساس غرور می‏کنی و هم بغض گلویت را می‏گیرد. بخارا(این شهر ایرا

پرفسور ریچارد فرای ایراندوست
ساعت ٥:٠٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٢ شهریور ۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

 

ریچارد نلسون فرای ایران شناس بزرگ در سال 1920 در آمریکا زاده شد . 19 ساله بود که مدرک کارشناسی خود را از دانشگاه ایلینویز گرفت و در 20 سالگی کامیاب به دریافت مدرک کارشناسی ارشد از دانشگاه هاروارد شد.

از آنجاییکه می پنداشت ترکی زبان نخست آسیای میانه است ، این زبان را آموخت و سپس عربی را . ولی بعد دریافت که نوشته های آسیای میانه به پارسی می باشد و پارسی را نیز آموخت . افزون بر اینها به زبان های روسی ، آلمانی ، فرانسوی ، چینی و ازبکی ( ترکی چغتایی ) و زبان های ایرانی پهلوی ، خوارزمی ، سغدی و پشتو چیرگی دارد .

علامه دهخدا در سال 1332 به او لقب ایراندوست داد و او نیز در کنار دستینه ( امضا ) خود این واژه را می نویسد . از دوستداران دکتر مصدق بود و سر کلاس هایش از کودتای 28 مرداد انتقاد می کرده است . کتاب روابط ایران و آمریکا نخستین کتاب او درباره ی ایران بود که پیرامون 60 سال پیش آن را نوشت . همچنین یادداشت هایی زیر نام ایران بزرگ ، درباره ی ایران ، تاجیکستان و افغانستان ، واپسین کتاب او درباره ی ایران می باشد .

ریچارد فرای چند سال پیش برای دریافت جایزه از جشنواره ی خوارزمی به ایران آمد . پیش از آن نیز مجله ی بخارا ویژه نامه ای برای او تدارک دیده بود . این ایران شناس بزرگ در اوایل دهه ی 90 در نامه ی به روزنامه ی نیویورک تایمز از نوشته های ایران ستیزانه ی این روزنامه انتقاد کرده بود . او استاد فراخوانده ی ( مدعو ) دانشگاه های فرانکفورت ( 60 - 1959 ) ، هامبورگ ( 69 - 1968) ، پهلوی شیراز ( 76 – 1970 ) و تاجیکستان ( 62 – 1990 ) بوده است و پیش از همه ی اینها استاد زبان انگلیسی در کالج حبیبه ی کابل ( در زمان جنگ جهانی دوم 44 - 1942 ) بود .

گفتنیست ریچارد فرای هنگامیکه استاد دانشگاه پهلوی شیراز بود ، درخواست گذرنامه ی ایرانی کرده بود ولی به خاطر دوستی او و دکتر محمد مصدق درخواستش پذیرفته نشد .

از آفرینه های ایشان است : ترجمان تاریخ بخارا ، میراث ایران ، عصر زرین فرهنگ ایران و تاریخ ایران باستان .