سمرقند و بخارا

جمعیت پارسی ‏زبانان کشور ازبکستان که پرجمعیت ترین و تاثیرگذارترین کشور آسیای میانه است گروهی فراموش شده‏اند. تقریباً نیمی از جمعیت 28 میلیونی‏ این کشور را این ایرانی تباران تشکیل میدهند. ازبک‏های حاکم ، میانه خوبی با تاجیک‏های هم‏مرز خود در کشور تاجیکستان ندارند و تاجیک‏های داخل ازبکستان را نیز به نوعی مقهور فرهنگ ازبکی کرده‏اند. در نتیجه وقتی به پارسی‏زبانان این سرزمین باستانی و به یاد مانده از دوران امیر اسماعیل سامانی می‏نگری، هم احساس غرور می‏کنی و هم بغض گلویت را می‏گیرد. بخارا(این شهر ایرا

تغییر الفبای فارسی در تاجیکستان تحمیلی بود
ساعت ٩:٤٤ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۳٠ امرداد ۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

تغییر الفبای فارسی در تاجیکستان تحمیلی بود



سیف الدین نظراف رییس انستیتوی زبان و ادبیات رودکی آکادمی علوم تاجیکستان در مقاله ای نوشت : تغییر الفبای فارسی در تاجیکستان در اوایل قرن بیستم به مردم این کشور تحمیل شد.

به گزارش ایرنا ، وی در مقاله خود در هفته نامه جمهوریت نشریه رسمی ریاست جمهوری تاجیکستان افزود: اواخر دهه ‪ ۲۰‬و اوایل دهه ‪ ۳۰‬قرن گذشته میلادی در تاریخ زبان تاجیکی اتفاقاتی رخ داد که بحث و مناظره در مورد سود و زیان آن سالها است که ادامه دارد.

وی نوشت : تبدیل الفبای سنتی فارسی تاجیکان (حروف عربی ) به لاتین ، تغییرات در املای تاجیکی ، آثار ترجمه به این زبان در مطبوعات و تاثیر زبان روسی در ادبیات تاجیک ها و امثال آن از جمله این اتفاقات بود.

نظراف افزود: این رویدادها و سیاست فرهنگی که در آن سال ها عملی و به صورت مقررات رسمی قبول شد در زبان امروزه تاجیکستان و شکل گیری کلمات و اصطلاحات آن نقش مهم داشت .

وی اضافه کرد: محققان به خوبی آگاهند که جنبش تبدیل الفبای عربی در آغاز قرن ‪ ۲۰‬میلادی در بسیاری از کشورهای شرقی از جمله منطقه قفقاز، آسیای مرکزی و حتی ایران بطور دامنه دار گسترش یافته بود.

وی نوشت : این روند به خصوص در پی تبدیل الفبای عربی به لاتین در ترکیه که در مرز آسیا و اروپا قرار داشت و نسبت به سایر کشورهای شرقی در تماس با ممالک غرب و فرهنگ و مدنیت جدید جلوتر بود تشدید شد.

وی افزود: بر اثر این تحولات پس از انقلاب اکتبر و از سال ‪ ۱۹۲۲‬میلادی در جمهوری آذربایجان ، تاتارستان روسیه و کمی دیرتر در همه کشورهای آسیای مرکزی الفبای عربی به لاتین تبدیل شد.

این مقام فرهنگی تاجیک نوشت : در دوران شوروی سابق هدف از تغییر الفبا تقویت اجرای برنامه های مدنی و فرهنگی ، بالا بردن سطح سواد مردم و همراهی اقوام با مدنیت جدید نظام سوسیالیستی اعلام شد.

وی در ادامه مقاله خود تاکید کرده است :تغییر الفبای فارسی برای تاجیکان که همه آثار پیشینیان آنها با این الفبا بود عواقب بسیار سنگینی داشت .

وی نوشت : در بحبوحه شعارهای برادری و برابری انقلاب کمونیستی فدا کردن الفبا قربانی چندان گرانی به حساب نمی آمد در حالی که تغییر الفبا به لاتین هم هیچ دستاورد مهم علمی و فرهنگی برای تاجیکان نداشت .

وی اضافه کرده است : با گذشت ‪ ۱۰‬تا ‪ ۱۲‬سال از تبدیل الفبای عربی به لاتین دولت شوروی سابق دوباره تصمیم به تغییر خط در جمهوری های آسیای مرکزی و دیگر اقوام قلمرو خود گرفت و در سال ‪ ۱۹۴۱‬میلای همزمان با آغاز جنگ آلمان نازی علیه اتحاد شوروی برنامه تبدیل الفبا به خط سریلیک پایان یافت اما این تغییر الفبا هم بیشتر جنبه سیاسی و حکومتی داشت و به نفع زبان تاجیکی نبود.

رییس انستیوی زبان و ادبیات رودکی تاجیکستان در مورد بحث تبدیل الفبای سریلیک به الفبای فارسی نوشت : موضوع بازگشت به الفبای فارسی نیاکان بحث مهمی است چون بدون دانستن تاریخ و آثار قدیمی نوشته شده به زبان فارسی دستیابی به فرهنگ و تمدن گذشته تاجیکها غیرممکن است و به این دلیل آموزش الفبای فارسی نیاکان از مسائل مهم نه فقط برای اهل فرهنگ بلکه تمام مردم تاجیکستان می باشد.

وی گفت : دولت تاجیکستان باید شرایط و زمینه لازم را برای آموزش این الفبا که از تبدیل آن تقریبا ‪ ۸۰‬سال می گذرد فراهم کند.
نظراف در عین حال تبدیل زودهنگام خط سریلیک به الفبای فارسی نیاکان را نامعقول خواند و افزود: به اعتقاد من این کار باید آهسته آهسته و طبق برنامه آموزشی دولت انجام شود.