سمرقند و بخارا

جمعیت پارسی ‏زبانان کشور ازبکستان که پرجمعیت ترین و تاثیرگذارترین کشور آسیای میانه است گروهی فراموش شده‏اند. تقریباً نیمی از جمعیت 28 میلیونی‏ این کشور را این ایرانی تباران تشکیل میدهند. ازبک‏های حاکم ، میانه خوبی با تاجیک‏های هم‏مرز خود در کشور تاجیکستان ندارند و تاجیک‏های داخل ازبکستان را نیز به نوعی مقهور فرهنگ ازبکی کرده‏اند. در نتیجه وقتی به پارسی‏زبانان این سرزمین باستانی و به یاد مانده از دوران امیر اسماعیل سامانی می‏نگری، هم احساس غرور می‏کنی و هم بغض گلویت را می‏گیرد. بخارا(این شهر ایرا

استاد محمد جان شکوری بخارایی
ساعت ۱٠:٠۱ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱٠ اردیبهشت ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:

 

 
زاده ی بخارا بود؛

او زمانی در بخارا به دنیا آمد (1304) که روسیه، سرزمین های شمالی ایران را غصب کرده بود و از شکوه قرن های گذشته ی سمرقند و بخارا، تنها خاطره ای در دل شهروندان تاجیک تبار باقی مانده بود.

روس ها بسیار دوست داشتند که همین خا...طره را هم از دل ساکنان سرزمین های اشغالی بزدایند؛ سخن گفتن به زبان فارسی در اداره ها ممنوع بود و آموزش و پروش، مکاتبه های رسمی، روزنامه ها و حتی شبکه های رادیویی و تلوزیونی تنها به زبان روسی اجازه فعالیت داشتند. همچنین، شهروندان پارسی زبان، اجازه ارتباط با هموطنان ایرانی شان را نمی یافتند.

کار به جایی رسیده بود که وقتی حکومت کمونیست شوروی فروپاشید، بسیاری از شهروندان تاجیکستان و سمرقند و بخارا، دیگر نمی توانستند حتی به فارسی سخن بگویند. در قانون اساسی جدید تاجیکستان هم بنا بود که زبان “روسی” به عنوان زبان رسمی کشور قید شود.

در چنین شرایطی، “محمد جان شکوری” که از جوانی به تاجیکستان رفته و در آن کشور ساکن شده بود، به معنای واقعی کلمه به پاخاست و برای احیای زبان فارسی و هویت ملی مردمان تاجیک کوشید.

“استاد شکوری” دارای دکترای زبانشناسی (با گرایش زبانشناسی تاریخی و تطبیقی) بود و از استادان بزرگ دانشگاه در تاجیکستان به شمار می رفت؛ بدین سان، دانشگاه ها و محافل علمی تاجیک از او حساب می بردند.

پشتیبانی “امام علی رحمان” از اندیشه های شکوری، سبب شد که نه تنها زبان فارسی تاجیکی به عنوان زبان رسمی این کشور ثبت شود، بلکه تاریخ مشترک ایران زمین نیز در کتاب های درسی مدارس این کشور راه یابد و تدریس گردد.

تغییر خط تاجیکستان از سیریلیک به فارسی نیز از آرزوهای محمد جان شکوری بود که البته با مخالفت روس ها و هوادارانشان در تاجیکستان هرگز تحقق نیافت.

شکوری، تاجیکستان را بخشی از “ایران بزرگ” و “خراسان بزرگ” می دانست و این موضوع را در کتاب “خراسان” و مجموعه مقاله های “خراسان است اینجا” به صراحت گفته بود.

محمد جان شکوری، عضو پیوسته ی فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود و همین چند سال پیش هم به خاطر یک عمر تلاش برای احیای زبان پارسی، جایزه “چهره ماندگار” را در ایران گرفت.

بیست‌و‌ششم شهریور 1391 برابر با شانزدهم سپتامبر 2012 مصادف شد با درگذشت «استاد محمدجان شکوری بخارایی» از چهره‌های فرهیخته و از ادیبان و نویسندگان تاجیکستان.

یاد این ابر مرد و استاد ارجمند ، گرامی و روحش شاد.