سمرقند و بخارا

جمعیت پارسی ‏زبانان کشور ازبکستان که پرجمعیت ترین و تاثیرگذارترین کشور آسیای میانه است گروهی فراموش شده‏اند. تقریباً نیمی از جمعیت 28 میلیونی‏ این کشور را این ایرانی تباران تشکیل میدهند. ازبک‏های حاکم ، میانه خوبی با تاجیک‏های هم‏مرز خود در کشور تاجیکستان ندارند و تاجیک‏های داخل ازبکستان را نیز به نوعی مقهور فرهنگ ازبکی کرده‏اند. در نتیجه وقتی به پارسی‏زبانان این سرزمین باستانی و به یاد مانده از دوران امیر اسماعیل سامانی می‏نگری، هم احساس غرور می‏کنی و هم بغض گلویت را می‏گیرد. بخارا(این شهر ایرا

منطقه خودگردان فارسی زبان در چین
ساعت ۸:٢۱ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٢ امرداد ۱۳٩۱   کلمات کلیدی:

بخش خودگردان فارسی زبان تاشکورگان به معنای "دژ سنگی" از بخشهای شهرستان کاشغر در ناحیه خودگردان سین‌کیانگ در شمال باختری چین است. تاشکورگان در فلات پامیر و بر سر راه ابریشم واقع شده‌است. تاشکورگان با پاکستان، افغانستان، و تاجیکستان هم مرز است.

شهر تاشکورگان مرکز این بخش، در مشرق بخش است. این ولایت در جنوب غربی ایالت خودمختار سین کیانگ  در ارتفاعی میان ۳۰۰۰ تا ۳۳۰۰ متر در کوههای پامیر واقع است. این شهر در کنار جاده راهبردی قراقروم بین چین و پاکستان واقع شده و پاسگاه مرزی پاکستان در جنوب آن، پس از گذرگاه خُنْجـَراب، قرار دارد. پیرامون شهر را کوههای بلند و یخچالهای طبیعی فراگرفته و رود تاشکورگان با جهت جنوبی ـ شمالی از آن می‌گذرد (> مسیرهای زمینی جاده ابریشم و مبادلات فرهنگی بین شرق و غرب

مسلمانان در اولین سالهای قرن دوم به تاشکورگان رسیدند. در سدهٔ چهارم این شهر ضمیمه حکومت ایلک خانیان شد و در پی تلاش آنها و نیز تردد بازرگانان، دین اسلام در آنجا گسترش یافت. اهالی آنجا از قرن پنجم با ورود اعیان اسماعیلیه و در رأس آنها ناصرخسرو قبادیانی، به اسماعیلیه گرویدند. تاشکورگان در قرن هفتم جزو فرمانروایی یوانِ مغول شد و با ورود سربازان مسلمان همراه این قوم، اسلام در آنجا گسترش یافت. در قرن سیزدهم نفوذ مبلّغان آقاخان محلاتی (متوفی ۱۲۹۹) که از هند اعزام می‌شدند، موجب گرایش اسماعیلیان تاشکورگان به شاخة «خواجوی» شد که هنوز هم ادامه دارد. تاشکورگان در این قرن برای مدتی همراه با دیگر سرزمینهای سین کیانگ جزو حکومت ترکستان شرقی به رهبری یعقوب بیگ شد، اما بار دیگر به چین پیوست.

از آثار مهم تاشکورگان، قلعه‌ای قدیمی در مسیر جاده ابریشم جنوبی است که از سنگ و ملاط ساخته شده‌است.

آثار قدیمی به دست آمده در آنجا نشان می‌دهد که ساکنان تاشکورگان از نژاد مردم مشرق ایران هستند. آنها تاجیک اند و به زبان فارسی و لهجه‌های سریکُلی و وخی / وخانی سخن می‌گویند. بر اساس سرشماری ۱۳۶۹ ش / ۱۹۹۰، حدود ۶۰٪ از جمعیت ۲۷۸۰۰ نفری تاجیکهای چین، در شهر تاشکورگان به سر می‌برند و جمعیت اصلی شهر را تشکیل می‌دهند.

جمعیت تاشکورگان ۲۷۸۰۰ نفر است. %۸۴ بیشتر مردم تاشکورگان تاجیک و مسلمان هستند و به زبان فارسی تاجیکی سخن می‌گویند. قوم تاجیک که قوش نر نامیده می‌شود، یکی از ۵۵ قوم اقلیت چین است.

تاشکورگان از لحاظ اقتصادی، جزو مناطق نسبتاً فقیر چین است و اقتصاد آن مبتنی بر کشاورزی، بویژه کشت غلات، و دامداری (پرورش گاو و گوسفند) است. اقتصاد تاشکورگان در دهه‌های اخیر، به سبب اتخاذ سیاست دروازه‌های باز چین (از ۱۳۵۹ ش / ۱۹۸۰) و اولویت یافتن توسعة اقتصادیِ مناطقِ مسلمان نشین شمال غربی چین در برنامة جامع ۱۳۷۲ ـ ۱۳۷۹ ش / ۱۹۹۳ ـ ۲۰۰۰، رونق داشته‌است.