سمرقند و بخارا

جمعیت پارسی ‏زبانان کشور ازبکستان که پرجمعیت ترین و تاثیرگذارترین کشور آسیای میانه است گروهی فراموش شده‏اند. تقریباً نیمی از جمعیت 28 میلیونی‏ این کشور را این ایرانی تباران تشکیل میدهند. ازبک‏های حاکم ، میانه خوبی با تاجیک‏های هم‏مرز خود در کشور تاجیکستان ندارند و تاجیک‏های داخل ازبکستان را نیز به نوعی مقهور فرهنگ ازبکی کرده‏اند. در نتیجه وقتی به پارسی‏زبانان این سرزمین باستانی و به یاد مانده از دوران امیر اسماعیل سامانی می‏نگری، هم احساس غرور می‏کنی و هم بغض گلویت را می‏گیرد. بخارا(این شهر ایرا

آرامگاه ابو عبدالله رودکی - Абуабдулло Рудаки
ساعت ٢:۱٥ ‎ق.ظ روز شنبه ۱ تیر ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:

آرامگاه ابو عبدالله رودکی - Абуабдулло Рудаки
تاجیکستان - پنجکنت

سروده ای مشهور و دل انگیز از مهمان محبت‌اف بختی ادیب و اندیشمند تاجیکستان
ساعت ۱٢:۳۱ ‎ق.ظ روز شنبه ۱ تیر ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:
 
 
از سروده های مشهور و دل انگیز «مهمان محبت‌اف بختی» ادیب و اندیشمند برجسته تاجیک و رئیس اتحادیه نویسندگان تاجیکستان که گویای عشق وی به ایران است.

 


بنازم به مرزهای گسترده زبان پارسی
ساعت ٥:٢٥ ‎ب.ظ روز شنبه ٢٥ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:
 
بنازم به مرزهای گسترده زبان پارسی که از شاخاب پارس (خلیج فارس) تا خاک چین بدون گسستگی ادامه دارد.
 
تصویر مربوط به دخترکهای پامیری، در واخان بدخشان خراسان (افغانستان) است.

اسد گُلزاده بخارایی - Асад Гулзодаи Бухороӣ
ساعت ۱٠:٠٥ ‎ق.ظ روز جمعه ٢٤ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:

 

اسد گلزاده، یکی از شاعران پارسی گوی بخارایی، در سال 1935 در روستای شوگان واقع در منطقه پیشکوه استان بخارا به دنیا آمد . تحصیلات مقدماتی و متوسطه را در مدرسه روستا و تحصیلات عالی را در دانشکده زبا...ن و ادبیات تاجیکی دانشگاه تربیت معلم شهر دوشنبه فراگرفت. پس از فراغت از تحصیل، مدتی آموزگار بود و زمانی نیز در سازمان صدا و سیمای استان بخارا کار کرد.
عشق و علاقه اسد گلزاده بخارایی به شعر ، از اوان دانش آموزی آغاز شده بود و پس از آن تقویت گردید. در زمان دانشجویی و پس از آن، نمونه اشعارش در نشریه های ازبکستان و تاجیکستان به چاپ رسید.بعضی از اشعار « گلزاده » در گزینه هایی به نام « مرغابی چه می کابد؟ » (چه می کاود؟) و «لفظ شیرین» توسط انتشارات « معارف » دوشنبه به چاپ رسید. چند شعر دیگرش نیز در مجموعه شعر معاصر تاجیکی ازبکستان ، با عنوان « کهکشان آرزو » (تاشکند) و در مجموعه اشعار « گل مراد » (چاپ مسکو) جای گرفته است.
در دفتر های شعر « نسیم بخارا » (بخارا - 2001) و « خط پیشانه » (دوشنبه - 2003) بهترین شعر های « اسد گلزاده » که در دوره های مختلف حیات خود سروده، گردآوری شده است. بیشتر اشعار گلزاده برای کودکان است. وی از سال 2003 عضو اتحادیه نویسندگان ازبکستان می باشد.


چند قطعه از اشعار :« اسد گلزاده بخارایی »

نوروز گلریز
رقاص نو بهاران از صوت و ساز باران ** صحرا ببین چه زیبا مانند گلعذاران
نوروز گلریزان
نوروز گلریزان
عاشق که راز گوید با صد گداز گوید ** راز بهار دل را با صوت و ساز گوید
نوروز گلریزان
نوروز گلریزان
در باغ لاله روید بلبل ترانه گوید**سه برگه درلب جوی باموج، چهره شوید
نوروز گلریزان
نوروز گلریزان
ازخنده خوش گل پیدا ومست بلبل*رقصان زباد گلشن ریحان ویاس وسنبل
نوروز گلریزان
نوروز گلریزان
با لفظ دوستداران با صوت آبشاران** دنیا ترانه خواند از عشق و از بهاران
نوروز گلریزان
نوروز گلریزان


حکیم جان ارگش اف
ساعت ۳:٢۸ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢۱ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:

دلربا نسیمی ( نسیم آوا )
ساعت ۳:۱٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٩ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:

دلربا نسیمی ( نسیم آوا )

وی یکی از شاعران پارسی زبان ازبکستان می باشد که در تاریخ 19 فوریه سال 1978 در روستای « چهل ستون » ، واقع در حومه سمرقند، در خانواده ای روشنفکر زاده شد . تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مدرسه تاجیکی روستا فرا گرفت . سپس، مدت دو سال سرپرست محفل ادبی کودکان در مرکز هنری کودکان و نو نهالان سمرقند بود، مدتی هم مجری برنامه های کودکان در تلویزیون استان سمرقند بود . بعدها در دانشکده زبان و ادبیات تاجیکی دانشگاه دولتی سمرقند تحصیل نمود.

وی از سال 1996 کارمند روزنامه « آواز سمرقند » می باشد.

« دلربا » از خردسالی به شعر پارسی علاقه داشت . نمونه اشعارش در  روزنامه ها و مجلات ازبکستان و تاجیکستان و مجموعه های ادبی از جمله، در « افراسیاب » ( گزیده نظم ) به چاپ رسیده است.

می توان گفت « دلربا » ادامه دهنده مکتب ادبیات کودکان تاجیک، مانند : عبید ، رجب، گلچهره سلیمان آوا، نریمان بقازاده و محبوبه نعمت زاده می باشد.


آزاد حمید زاده
ساعت ۱٢:٤٠ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٩ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:

آزاد حمید زاده

آزاد خدیراف، یکی از ادیبان جوان تاجیک می باشد که در تاریخ 28 آوریل سال 1976 در روستای « قلعه باغ » سمرقند، زاده شد . او تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مدرسه شماره 7 زادگاهش فرا گرفت و پس از آن در واحد کشاورزی « سمرقند » به امور کشاورزی مشغول گردید.

وی از اوان دانش آموزی به نوشتن مقاله و داستان علاقه مند بود و بعضی از نوشته هایش در روزنامه های تاجیکی کشور به چاپ رسید . همین عشق و اشتیاق نسبت به ادبیات او را در سال 1993 به اداره روزنامه « آواز سمرقند » هدایت نمود.

حمید زاده تاکنون در این روزنامه به عنوان مصحح، کارمند ادبی و مدیر بخش « معنویت » و منشی مسئول، ایفای وظیفه می کند. از دیگر فعالیت های ایشان می توان به مسئولیت هفته نامه « پروین » اشاره کرد.

  « آزاد » از دانشکده زبان و ادبیات تاجیکی دانشگاه دولتی سمرقند فارغ التحصیل شده است. نوشته های او در روزنامه های « آواز سمرقند » و « آواز تاجیک » و مجموعه ادبی « سخن آباد » به چاپ رسیده است.


برگردان یکی از سروده های زیبای اکبر پیروزی سمرقندی از سیرسلیک به پارسی
ساعت ۱۱:٥٢ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٢ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:
درود به همه شما همزبانان شیرین زبانم
امشب از تارنمای استاد اکبر پیروزی سمرقندی بازدید کردم و سروده زیبایی از ایشان را از سیریلیک به پارسی برگرداندم که پیشکش شما می شود
شاد باشید

ДАР ҶУСТУҶЎИ ЗЕБОӢ

Аз садои ҷовидони булбулон,
Менамоям ҷустуҷў оҳанги нав.
Аз дурахшу тобиши тиру камон,
Ман биҷўям нурҳою ранги нав.
...
Аз гули садбарги бўстонҳо маро,
Тоза лабханде бидидан орзуст.
Аз гиёҳу сабзаҳои дашту кўҳ,
Тоза шаҳбўе шамидан орзуст.

Аз фиғону бонги шўрангези раъд,
Ман навои дилситоне бишнавам.
Аз ҳавою резиши борони сел,
Нағмаҳои шодмонӣ бишнавам
* * *
Зиндагонӣ кони зебоӣ бувад,
Ҳар касе ёбад варо, зебо шавад.

Акбар Пирўзӣ Самарқандӣ

در جستجوی زیبایی

از صدای جاودان بلبلان
می نمایم جستجو آهنگ نو
از درخش و تابش تیر و کمان
من بجویم نورها و رنگ نو

از گل صد برگ بوستانها مرا
تازه لبخندی بدیده آرزوست
از گیاه و سبزه های دشت و کوه
تازه شهبویی شمیدن آرزوست

از فغان و بانگ شور انگیز رعد
من نوای دل ستانی بشنوم
از هوا و ریزش باران سیل
نغمه های شادمانی بشنوم
* * *
زندگانی کان زیبایی بود
هر کسی یابد ورا , زیبا شود
 

مسجد مغاک عطاری بخارا - Masjede Maghoke Attari Bukhara
ساعت ۳:٤٠ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٢ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:

مسجد مغاک عطاری بخارا -  Masjede Maghoke Attari Bukhara


« بالته قل محمود اف » متخلص به « دیاری » زاده 7 آوریل 1914 د
ساعت ۱:۳٠ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٢ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:
فکرم به سمرقند و خیالم به بخارا
ماهم به سمرقند و هلالم به بخارا
گویند همه: آب بقایی به سمرقند
سرچشمه نوآب زلالم به بخارا
افسانه صفت واقعه واقعی این است
باغم به سمرقند و نهالم به بخارا
بردست و رخ و روی تو، جانانه، دلم را
حسنم به سمرقند و جمالم به بخارا
بالاتر از این بخت چه باشد که « دیاری »
کوهم به سمرقند و شمالم به بخارا

« بالته قل محمود اف » متخلص به « دیاری » زاده 7 آوریل 1914 در سمرقند

ХОКИ САМАРҚАНД خاک سمرقند
ساعت ٥:٥۳ ‎ق.ظ روز شنبه ۱۱ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:
ХОКИ САМАРҚАНД

Эй нишони ҷовидони Суғдиён,
Эй сафои дидаи Испитамон,
Эй суруди дилнавози Рўдакӣ…
Эй Самарқандам,
Ки хиштат достон!
Доимо мисли баҳорон навҷавон,
Гуларўси нозанинат гуфтаанд.
Гавҳари якдонаи Шарқи азим,
... Сайқали рўи заминат гуфтаанд…
Донам, он ки боиси ин обрўт,
Хоки зархезу самар қанди ту аст,
Худ ба худ гўям:
Чӣ сонам ман, чӣ сон?
Банда ки фарзанди дилбанди ту аст.
Ҳастам оё чун Зарафшон зарфишон?
Ё ба мисли Оби Раҳмат ҷонфизо?
Ё табаррук ҳамчу нони Осиё?
Ё чу нақши Шоҳи Зинда ҷовидон?..
Чун маноронат вале ман сарбаланд,
Ки зи ишқи ту чунин пояндаанд.
Сарбаландам:
Як кафи хоки туам,
Хоки зарбахшандаи поки туам!

خاک سمرقند

 ای نشان جاودان سغدیان
ای صفای دیده اسپینتمان
ای سرود دلنواز رودکی
ای سمرقندم
که خشتت داستان!
دائمًا مثل بهاران نوجوان
گل عروس نازنینت گفته اند
گوهر یکدانه شرق عظیم
صیقل روی زمینت گفته اند
دانم آنکه باعث این آبروت
خاک زرخیز سمرقند تو است
خود به خود گویم
چه سانم من، چه سان؟
بنده که فرزند دلبند تو است؟
هستم آیا چون زرافشان زرفشان
یا به سان آب رحمت جان فزا؟
یا تبرک من چو نان آسیا؟
یا چو نقش شاه زنده جاودان؟
چون منارانت ولی من سربلند
که زعشق تو چنین پاینده اند
سربلندم
یک کف خاک تو ام
خاک زربخشنده پاک تو ام

استاد اکبر پیروزی سمرقندی
Акбар Пирузи Самарқанди

احمد جان جمعه زاده متخلص به خِشرُوی یکی از شاعران تاجیک سمرقندی
ساعت ٢:۳۸ ‎ق.ظ روز شنبه ۱۱ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:
سمرقندم
تورا میگویم و گویم، دل و جانم سمرقندم
عزیز و مهربان چون مادر جانم، سمرقندم
چه خوش، مثل تو من یک صیقل روی زمین دارم
به وصفت مثل بلبلها غزل خوانم سمرقندم
اگر قدرت ندانم، در جهان من خوار خواهم شد
که خاکت توتیا سازم به چشمانم، سمرقندم
ندیده روی تو بسیار شخصان غم همی خوردند
گشا آغوش گرمت بهر مهمانم، سمرقندم
سمرقندم، تو در ورد زبان خشروی هستی
... تورا صد بار میگویم، دل و جانم، سمرقندم

سروده « احمد جان جمعه زاده » ، متخلص به « خِشرُوی » یکی از شاعران تاجیک سمرقندی، زاده جولای سال 1947 در حومه سمرقند.

سمرقند اکنون مرکز فرهنگ و ادب تاجیکان ازبکستان است
ساعت ٩:٢٥ ‎ب.ظ روز جمعه ۱٠ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:
سمرقند اکنون مرکز فرهنگ و ادب تاجیکان ازبکستان به شمار می رود. محیط ادبی سمرقند با محافل ادبی گره خورده است. در سال های هشتاد قرن گذشته، محفل ادبی« صیقل » که ادیبانی چون رحیم مقیم، بالته آرتیق زاده، و شاعرانی چون سلیم کنجه، اکبر پیروزی، همراه قل دوران، ستار احراری، حیات نعمت، و ظفر صوفی فرغانی را به عنوان دست پروردگان خود معرفی نمود و چاپ و انتشار مجموعه « گلدسته ی سمرقند » و انتشار نشریه ارگان استانداری با عنوان « آواز سمرقند » ، به زبان تاجیکی، حاصل تلاشهای اعضای این محفل بود.

در سمرقند همچنین، محافلی از قبیل « محفل ادب » در دانشگاه دولتی سمرقند (دانشکده زبان و ادبیات تاجیکی )، محفل ادبی موزه ادبیات استاد صدرالدین عینی، محفلی در دفتر نشریه « آواز سمرقند » وجود دارد که بیش از صد تن از ادیبان و شاعران و علاقمندان به ادبیات را دور خود جمع کرده است.

حسین رشیدی از ادیبان پارسی زبان سمرقند
ساعت ۱۱:٢٢ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۸ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:
حسین رشیدی

وی از ادیبان پارسی زبان ازبکستان است که در سال 1933 در روستای « چهارشنبه » واقع در حومه سمرقند متولّد شد . پس از اتمام تحصیلات متوسطه در مدرسه زادگاهش، تحصیل را در دانشکده زبان و ادبیات ازبکی و تاجیکی دانشگاه دولتی سمرقند، موسوم به « علیشیر نوایی » ادامه داد. « حسین رشیدی » بیش از چهل سال در مدارس متوسطه حومه سمرقند، زبان و ادبیات فارسی تدریس نموده است. او از اوان دانشجویی شعر می گوید... و در محافل ادبی سمرقند شرکت
می نماید. بعضی از شعرهای او در روزنامه ها و نشریه های کشور ازبکستان و جمهوری تاجیکستان و در مجموعه ادبی « گلدسته سمرقند » به چاپ رسیده است. او بیشتر برای کودکان و نوجوانان شعر می گوید و اکثر شعرهایش در وصف وطن، مادر، محبت، دانش و هنر سروده شده است.

نمونه ای از سروده های این ادیب پارسی گوی سمرقندی

« زبان من »

فارسی تاجیکی فارم هنوز
ذکر ایمان اندر آن دارم هنوز
این کلام قدسی اجداد ماست
تخم آن را چون هجا کارم هنوز
تا نگردد کشِت ما پامال باد
از غرور باد بیزارم هنوز
منبع لفظ هزاران ساله است
گوهر دریای افکارم هنوز
ای « رشیدی » شعر،شعرپارسی
در زبان در دری دارم هنوز
 

رقص دخترکان پارسی زبان بخارایی
ساعت ٩:٥٤ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۸ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:

رقص دخترکان پارسی زبان بخارایی که ساعت 11 بامداد روز یکم فروردین 1390 خورشیدی (21 مارس 2011) در کنار ارگ تاریخی امیر عالم خان شهر بخارا تصویر برداری شده است. آهنگ همراه این رقص در گویش تاجیکی، مورگی Maoregi نام دارد که معمولاً در جشن‏های عروسی هم می‏خوانند.

برگرفته از وبلاگ آقای هوشنگ سامانی


توخته میش توخته یف، متخلص به«پیمان» از شاعران معاصر پارسی گوی ازبکستان
ساعت ۱:٥٩ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۸ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:

پیمان
توخته میش توخته یف، متخلص به « پیمان » یکی از شاعران معاصر پارسی گوی ازبکستان، در سال 1955  در روستای « سنتاب » واقع در منطقه « نورعطاء » به دنیا آمد . تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مدرسه 10 تاجیکی فرا گرفت و پس از آن برای ادامه تحصیل در مقطع عالی، به سمرقند آمد و در دانشکده زبان و ادبیات تاجیکی دانشگاه تربیت معلم سمرقند تحصیل نمود .
پس از فراغت از تحصیل، مدت پنج سال در مدرسه روستا به تدریس زبان و ادبیات فارسی اشتغال داشت . سپس به تاشکند آمد و از سال 1982 تاکنون در اداره روزنامه  « آواز تاجیک » به عنوان خبرنگار و مسئول بخش فرهنگ ایفای وظیفه می کند.
از زمان دانش آموزی مشق شعر می گوید و نخستین بار، شعرهایش در دوره دانشجویی به چاپ رسیده است. نخستین مجموعه ی شعر « پیمان » در سال 1991 توسط « انتشارات ادیب » در دوشنبه، تحت عنوان « سنگ نوشته » به چاپ رسید . مجموعه ی کامل اشعار « پیمان » با عنوان « شباویز » در سال 2000 توسط انتشارات «یازوچی» (نویسنده) در تاشکند منتشر شد .در شعرهای او، حسن معنوی و الهی انسان و ارتباط او با طبیعت ستوده شده است.
می توان این مطلب را در مورد پیمان ذکر کرد ایشان از شاعران سنت گرا ی کشور ازبکستان
است که اکثر اشعارش را قوالب سنتی شعر فارسی، مثل : غزل و رباعی و دوبیتی، با زیبایی خاصی سروده است.
وی از سال 1994 عضو اتحادیه ی نویسندگان ازبکستان می باشد. همچنین او از سوی حکومت ازبکستان با دریافت جایزه دولتی مفتخر شده است.
نمونه هایی از ا شعار او در تاجیکستان و ایران (کتاب « باغ بسیار درخت » برگزیده شعر معاصر فارسی، تهران، 1383 ) به چاپ رسیده است.
« پیمان » چند عنوان از اشعار شاعران ازبک را به فارسی ترجمه کرده است.
نمونه ای از اشعار « پیمان »

« عینی »

در دیده ی من اوست چنان که اصلا نیست
در عرصه ی این دهر نظیرش کمتر
یک هیئت سر تا قدمش نورانی
یک هیئت پا تا به سرش دانشور
***
هرگاه که در خاطره ام میچرخد
این هیئت از نور خرد هوش و کام
آن لحظه ز دل تا به زبانم آید
شکرانه ی بختی که رسیدم زایام
***
شکرانه ی تقدیر که این نوبت باز
بر رغم رقیبان من، او یارم بود
از همت وی نیز به بخت ملت
یک حافظ فرزانه و هوشیارم بود
***
از جمله ی کشاف که دارد عالم
کشاف تری بوده کجا زو برتر
بر کور و کران سده ی بیست از نو
او کشف نموده ملتی را یکسر!
***
تاجیک اگر ملت باقی باشد
پس ملت عینی زسر احیاء کرده ست
یعنی به همه کور و کران یک تاجیک
دو گوش و دو چشم باطن احیاء کرده ست


ابومطلب قربان اف یکی از شاعران پارسی زبان ازبکستان
ساعت ۱۱:٤٧ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٧ خرداد ۱۳٩٢   کلمات کلیدی:
ابومطلب قربان اف

وی یکی از شاعران جوان پارسی زبان ازبکستان است که در تاریخ 2 اوت سال 1983 در روستای « ایساقی » واقع در منطقه « کوهستان » سرآسیای استان سرخاندریا به دنیا آمد. وی تحصیلات مقدماتی اش را در سال 2000 میلادی، در مدرسه متوسطه تاجیکی شماره 56
واقع در « ایساقی » به پایان برد و برای ادامه تحصیل به سمرقند رفت.
در سال 2004 تحصیلات خود را در بخش حقوق شناسی آموزشگاه کشاورزی و اقتصاد سمرقند به ...پایان رسانید و پس از فراغت از تحصیل به زادگاه خود بازگشت.
ابومطلب از اوان دانش آموزی سرودن شعر را آغاز کرد و نمونه هایی از اشعارش در نشریه های « سرآسیا » ، « صدای سرخان » و « آوازسمرقند » به چاپ رسیده است .
وصف طبیعت زیبای دیار، مادر، وطن، عشق پاک و بی آلایش جوانی و دوستی و رفاقت، از موضوعاتی است که ابومطلب در اشعارش قرارداده است.